DİKKAT ÇEKEN AKINTI 
(Tıkla İzle)
  DİKKAT ÇEKEN AKINTI
 
 
 

       
İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ
    İNSAN HAKLARINI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİ KORUMA SÖZLEŞMESİ
    Kabul Tarihi: 4 Kasım 1950 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 3 Eylül 1953
    (11 Numaralı Protokol sonrasında AİHS'nin yürürlükteki son metni)
    Genel Kurul:
    Avrupa Konseyi üyesi imzacı hükümetler,
    Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 10 Aralık 1948 tarihinde ilan     edilen Evrensel İnsan Hakları Bildirisi'ni;
    Bu Bildiri'nin, ilan ettiği hakların evrensel düzlemde ve etkin biçimde     tanınmasını ve bunlara uyulmasını temin etmeyi amaçladığını;
    Avrupa Konseyi'nin amacının, üyeler arasında daha geniş bir birliği başarmak     ve bu amaca ulaşmak için izlenecek yöntemlerden birisinin insan haklarını ve     temel özgürlükleri korumak ve gerçekleştirmek olduğunu, dikkate alarak;
    Dünyada adalet ve barışın temeli olan ve bir yandan etkin siyasal     demokrasinin, öte yandan bir ortak anlayışın sağlanması ve bunların     dayandığı insan haklarına uyulmasıyla en yetkin biçimde korunacak bu temel     özgürlüklere ilişkin derin inançlarını yeniden vurgulayarak;
    Siyasal geleneklerin, ideallerin, özgürlük ve hukukun üstünlüğünün getirdiği     bir ortak mirasa ve benzeri anlayışa sahip bulunan Avrupa ülkeleri     hükümetleri olarak, Evrensel Bildiri'de belirtilen belli hakların     işlerliğini hep birlikte sağlamak üzere ilk adımları atmayı kararlaştırarak;   
    Aşağıdaki hükümlerde anlaşmışlardır:
    Madde 1- İnsan haklarına saygı yükümlülüğü
    Yüksek Sözleşmeci Taraflar, bu Sözleşme Bölüm I'de tanımlanan hakları ve     özgürlükleri, kendi yargı yetki alanında bulunan herkes için güvence altına     alacaklardır.
    BÖLÜM I
    HAKLAR VE ÖZGÜRLÜKLER
    Madde 2- Yaşam hakkı
    1. Herkesin yaşam hakkı, yasa tarafından korunacaktır. Hiç kimse, yasanın     ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan ötürü hakkında bir mahkeme     tarafından verilen mahkumiyet hükmünün ardından bu yaptırımın infaz edilmesi     dışında, yaşamından kasıtlı olarak yoksun bırakılmayacaktır.
    2. Yaşamdan yoksun bırakma, kesin biçimde gerekli olanın ötesine geçmeyen     kuvvet kullanımı sonucunda ortaya çıktığında, bu Maddeye aykırı biçimde     uygulanmış sayılmayacaktır:
    (a) herhangi bir kimsenin hukuka aykırı şiddete karşı savunulması;
    (b) hukuka uygun bir yakalama/gözaltına alma ya da hukuka uygun olarak     gözaltında tutulan bir kimsenin kaçmasını önleme;
    (c) bir ayaklanma ya da isyanı bastırma amacıyla hukuka uygun olarak yapılan     tasarruf.
    Madde 3- İşkence yasağı
    Hiç kimse, işkenceye ya da insanlıkdışı yahut aşağılayıcı muamele ya da     cezaya tabi tutulmayacaktır.
    Madde 4- Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı
    1. Hiç kimse, köle ya da kul olarak tutulmayacaktır.
    2. Hiç kimseden, zorla ya da zorunlu olarak çalışması istenmeyecektir.
    3. Bu Maddenin amaçları bakımından, "zorla ya da zorunlu olarak çalışma"     terimleri aşağıdaki halleri kapsamayacaktır:
    (a) Sözleşme Madde 5 hükümlerine uygun olarak uygulanan gözaltında tutulma     sırasında ya da böyle bir özgürlükten yoksun bırakılma halinden koşullu     olarak salıverilmiş olduğu sürede kendisinden yerine getirilmesi istenecek     olağan nitelikteki çalışma;
    (b) askeri nitelikteki herhangi bir hizmet ya da, askeri hizmetleri vicdani     ret temelinde yerine getirmemenin tanınmış bulunduğu ülkelerde zorunlu     askerlik hizmeti yerine öngörülen bir başka hizmet;
    (c) topluluğun yaşamını ya da refahını tehdit eden olağanüstü bir durum ya     da doğal afet hallerinde istenecek olan herhangi bir hizmet;
    (d) olağan medeni/yurttaşlık yükümlülüklerinin bir parçasını oluşturan     nitelikteki herhangi bir çalışma ya da hizmet.
    Madde 5- Özgürlük ve güvenlik hakkı
    1. Herkes kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sahiptir. Hiç kimse, aşağıdaki     haller dışında ve yasayla öngörülen bir usule uygun olması durumu hariç     özgürlüğünden yoksun bırakılmayacaktır.
    (a) bir kimsenin, yetkili bir mahkeme tarafından verilen bir mahkumiyet     kararından sonra, hukuka uygun olarak alıkonması/tutulması;
    (b) bir kimsenin, bir mahkemenin hukuka uyun olarak verdiği bir karara     uyulmamasından ötürü ya da yasa tarafından öngörülen herhangi bir     yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak üzere, hukuka uygun olarak     yakalanması/(gözaltına alınması) ya da gözaltında/(tutuklu olarak)     tutulması;
    (c) bir kimsenin, bir suç işlediği hususunda makul bir kuşku bulunması     üzerine ya da bir suç işlenmesini yahut suç işledikten sonra kaçmasını     önlemek için makul olarak gerekli bulunduğu düşünülen hallerde, o kişiyi     yetkili yasal makam önüne çıkartmak amacıyla, hukuka uygun olarak gözaltına     alınması/(yakalanması) ya da gözaltında/(tutuklu olarak) tutulması;
    (d) bir küçüğün eğitiminin izlenmesi/gözetimi amacıyla verilen hukuka uygun     bir emirle/kararla gözetim altında tutulması ya da yetkili yasal mercii     önüne çıkarılması amacıyla hukuka uygun olarak alıkonması; (e) bulaşıcı     hastalıkların yayılmasının önlenmesi amacıyla bu tür hastalık taşıyan     kişilerin, akıl hastası olanların, alkoliklerin ya da uyuşturucu bağımlısı     olanların yahut serserilerin hukuka uygun olarak alıkonması;
    (f) bir kişi hakkında bir ülkeye izinsiz şekilde girmesini önlemek üzere ya     da sınırdışı etmek yahut geri vermek amacıyla bir işlem yapılması halinde,     bu kişinin hukuka uygun olarak gözaltına alınması/(yakalanması) ya da     alıkonması;
    2. Gözaltına alınan bir kişi, derhal, gözaltına alınmasının nedenleri ve     kendisine isnat edilen suçlar hakkında, anladığı dilde olacak şekilde     bilgilendirilecektir.
    3. Bu Madde paragraf 1/c hükümleri uyarınca gözaltına alınan ya da     gözaltında/(tutuklu olarak) alıkonan herkes, derhal, bir yargıcın ya da yasa     tarafından kendisine yargısal yetkiler kullanma erki verilen bir başka     görevlinin önüne çıkartılacaktır ve bu kişi makul süre içinde yargılanma ya     da yargılaması sürerken salıverilme hakkına sahip olacaktır. Salıverme, bu     kişinin duruşmada hazır bulunmasını güvence altına alan koşullara     bağlanabilir.
    4. Gözaltına alınma ya da gözaltında/(tutuklu olarak) alıkonma yoluyla     özgürlüğünden yoksun bırakılan herkes, alıkonmasının hukuka uygunluğu     hakkında ve bu alıkoyma hukuka aykırı ise salıverilmesi hususunda hızla     karar verebilecek bir mahkemede dava açmak hakkına sahip olacaktır.
    5. Bu Maddenin hükümlerine aykırı olarak gözaltına alınmanın ya da     gözaltında/(tutuklu olarak) alıkonmanın mağduru olan her kişi, icra     edilebilir bir tazminat alma hakkına sahip olacaktır.
    Madde 6- Adil yargılanma hakkı
    1. Medeni hak ve yükümlülüklerinin ya da kendisine isnat edilen herhangi bir     suçun belirlenmesinde, herkes, yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir     yargı yeri tarafından, makul süre içerisinde, adil yargılanma ve aleni     duruşma hakkına sahiptir. Hüküm aleni olarak açıklanır; ancak basın ve kamu     duruşmanın tamamından ya da bir kısmından, bir demokratik toplumda, ahlak,     kamu düzeni yahut milli güvenlik yararına, gençlerin çıkarlarının ya da     tarafların özel yaşamının korunmasının bunu gerektirmesi hallerinde, ya da     aleniyetin, adaletin gereklerine zarar verebileceği özel koşullar bulunması     halinde, mahkemenin görüşüne göre kesin biçimde gerekli olduğu ölçüde,     çıkartılabilir.
    2. Bir suç isnat edilen herkes, hukuka uygun olarak suçluluğu kanıtlanana     dek masum sayılacaktır.
    3.Bir suç isnat edilen herkes, en azından aşağıdaki haklara sahiptir:
    (a) kendisine yöneltilen suçlamanın mahiyeti ve nedeni hakkında, derhal,     anlayabileceği dilde ve ayrıntılı olarak bilgilendirilmiş olmak;
    (b) savunmasını hazırlamak için yeterli zamana ve olanaklara sahip olmak;   
    (c) bizzat ya da kendi seçtiği bir yasal yardımcı/(savunmanı) yoluyla     savunmasını yapmak ya da, yasal yardım almak için yeterli ödeme gücüne sahip     değil ise, bu yardımın, adaletin yararının gerektirmesi halinde, kendisine     ücretsiz olarak sağlanması;
    (d) aleyhine olan tanıkları sorguya çekmek ya da çektirmek ve kendi lehine     olan tanıkların, aleyhine olan tanıklarla aynı koşullar çerçevesinde, hazır     bulunmalarını ve sorgulanmalarını sağlamak;
    (e) mahkemede kullanılan dili anlamıyor ya da konuşamıyor ise, bir     çevirmenin yardımından ücretsiz olarak yararlanmak.
    Madde 7- Yasaya dayanmayan ceza verilmezlik
    1. Hiç kimse, işlendiği zaman ulusal ve uluslararası hukuk çerçevesinde bir     suç oluşturmayan herhangi bir eylem ya da ihmalden ötürü suçlu     bulunmayacaktır. Hiç kimseye, suç işlediği zaman verilebilecek olan cezadan     daha ağır bir ceza verilmeyecektir.
    2. Bu Madde, işlendiği zaman, uygar uluslar tarafından tanınmış hukukun     genel ilkeleri uyarınca suç sayılan herhangi bir eylemden ya da ihmalden     ötürü herhangi bir kişinin yargılanmasına ve cezalandırılmasına engel     olmayacaktır.
    Madde 8- Özel yaşama ve aile yaşamına saygı hakkı
    1.Herkes, özel yaşamına ve aile yaşamına, konutuna ve haberleşmesine saygı     gösterilmesi hakkına sahiptir.
    2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamı tarafından, ulusal güvenliğin,     kamu emniyetinin ya da ülkenin ekonomik refahının yararı, suçun ya da     düzensizliğin önlenmesi, sağlığın ya da ahlakın korunması için, yahut     başkalarının haklarının ve özgürlüklerinin korunması için, hukuka uygun     olarak yapılan ve bir demokratik toplumda gerekli bulunanlar hariç, hiçbir     müdahale olmayacaktır.
    Madde 9 - Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü
    1. Herkes, düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkına sahiptir; bu hak, dinini     ya da inancını değiştirme özgürlüğünü ve ister tek başına isterse de     başkalarıyla birlikte topluluk içinde, aleni ya da gizli olarak, ibadet     etmek, öğretmek, uygulamak ve bunlara uymak şeklinde dinini ya da inancını     açıklama özgürlüğünü içerir.
    2. Bir kimsenin dinini ya da inancını açıklama özgürlüğü ancak, kamu     emniyeti yararı, kamu düzeninin, sağlığın ya da ahlakın korunması için,     yahut başkalarının haklarının ve özgürlüklerinin korunması için, hukukun     öngördüğü ve bir demokratik toplumda gerekli olan sınırlamalara tabi     tutulacaktır.
    Madde 10 - İfade özgürlüğü
    1. Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamları     tarafından müdahale olmaksızın ve ulusal sınırlar dikkate alınmaksızın,     görüşlere sahip olma ve bilgi ve düşünceleri edinme ve bunları yayma     özgürlüğünü içerecektir. Bu Madde, Devletlerin, radyo televizyon ya da     sinema işletmeciliğinin izne/ruhsata bağlanması isteminde bulunmalarını     engellemeyecektir.
    2. Bu özgürlüklerin kullanımı, ödevler ve sorumluluklar ile     yürütüleceğinden, ulusal güvenliğin, ülke bütünlüğünün ya da kamu     emniyetinin yararı, düzensizliğin ya da suçun önlenmesi için, sağlığın ya da     ahlakın korunması için, başkalarının şöhret ve haklarının korunması için,     gizli bilginin edinilerek açığa çıkmasının önlenmesi için, yahut yargılama     organlarının yetke ve tarafsızlığının muhafaza edilmesi için, hukukun     öngördüğü ve demokratik bir toplumda gerekli bulunan türdeki formalitelere,     koşullara, kayıtlamalara ya da cezalara tabi tutulabilir.
    Madde 11- Toplanma ve örgütlenme özgürlüğü
    1. Herkes, barışçıl nitelikli toplanma özgürlüğü ve çıkarlarını korumak için     sendika kurma ve sendikaya girme hakkı dahil, başkalarıyla birlikte     örgütlenme özgürlüğü hakkına sahiptir.
    2. Bu hakların kullanımına, ulusal güvenliğin ya da kamu emniyetinin yararı,     düzensizliğin ya da suçun önlenmesi için, sağlığın ya da ahlakın korunması     için yahut başkalarının haklarının ve özgürlüklerinin korunması için,     hukukun öngördüğü ve bir demokratik toplumda gerekli olanlardan başka hiçbir     kayıtlama getirilmeyecektir. Bu Madde, silahlı kuvvetler, polis örgütü ya da     Devlet idaresi mensupları tarafından bu hakların kullanılmasına hukuka uygun     kayıtlamalar getirilmesini engellemeyecektir.
    Madde 12- Evlenme hakkı
    Evlenme yaşına gelen erkekler ve kadınlar, bu hakkın kullanımını düzenleyen     ulusal yasalara uygun olarak, evlenmek ve bir aile kurmak hakkına sahiptir.
    Madde 13- Etkin hukuksal başvuru yollarına hak
    Bu Sözleşmede düzenlenen hakları ve özgürlükleri ihlal edilen herkes,     ihlalin bir resmi sıfatla tasarrufta bulunan kişiler tarafından     gerçekleştirilmiş olması dikkate alınmaksızın, ulusal bir makam önünde     etkili bir hukuk yoluna başvurma hakkına sahip olacaktır.
    Madde 14 - Ayrımcılık yasağı
    Bu Sözleşmede düzenlenen haklardan ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet,     ırk, renk, dil, din, siyasal ya da başka görüş, ulusal ya da toplumsal     köken, bir ulusal azınlığa mensup olma, mülkiyet, doğum ya da diğer statüler     gibi herhangi bir temelde ayrımcılık yapılmaksızın, güvence altına     alınacaktır.
    Madde 15 - Olağanüstü durumlarda sapma
    1. Savaş ya da ulusun yaşamını tehdit eden diğer kamusal tehlike zamanında,     herhangi bir Yüksek Sözleşmeci Taraf, bu Sözleşme çerçevesindeki     yükümlülüklerden sapma teşkil eden önlemleri, bunların kesin biçimde durumun     gerektirdiği ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan diğer yükümlülüklere     aykırı olmayacak türde önlemler olması koşuluyla, alabilir.
    2. Bu hüküm çerçevesinde, savaşta hukuka uygun tasarruflar sonucu     gerçekleşen ölümler hariç, Madde 2'den, ya da Madde 3'den, Madde 42 paragraf     1'den ve Madde 7'den hiçbir sapma yapılmayacaktır.
    3. Sapma yapmaya ilişkin bu hakkını kullanan herhangi bir Yüksek Sözleşmeci     Taraf, almış bulunduğu önlemler ve bunların gerekçeleri konularında Avrupa     Konseyi Genel Sekreteri'ni tam olarak bilgilendirecektir. Yüksek Sözleşmeci     Taraf ayrıca, bu tür önlemlerin yürürlüğünün sona erdiği ve Sözleşme     hükümlerinin yeniden tamamen uygulamaya konduğu tarih hakkında da Avrupa     Konseyi Genel Sekreteri'ni bilgilendirecektir.
    Madde 16- Yabancıların siyasal faaliyetleri üzerinde kayıtlamalar
    10., 11. ve 14. Maddelerdeki hiçbir hüküm, Yüksek Sözleşmeci Tarafların,     yabancıların siyasal faaliyetleri üzerine kayıtlamalar getirmelerine engel     teşkil eder sayılmayacaktır.
    Madde 17 - Hakların kötüye kullanımı yasağı
    Bu Sözleşmenin hiçbir hükmü, herhangi bir Devlete, gruba ya da kişiye, bu     Sözleşmede düzenlenen herhangi bir hakkı ve özgürlüğü tahrip etmeye yahut bu     Sözleşmede öngörülenden daha geniş kapsamlı sınırlamalar getirilmesini     amaçlayan herhangi bir faaliyette bulunmaya ya da eylemi/tasarrufu     gerçekleştirmeye yönelik herhangi bir hak sağlar olarak yorumlanamaz.
    Madde 18 - Haklar üzerindeki kayıtlamaların kullanımının sınırlanması
    Bu Sözleşme çerçevesinde söz konusu haklara ve özgürlüklere getirilmesine     izin verilen kayıtlamalar, öngörüldüklerinden başka herhangi bir amaçla     uygulanmayacaktır.
    BÖLÜM II
    AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
    Madde 19- Mahkemenin kuruluşu
    Yüksek Sözleşmeci Taraflarca bu Sözleşme ve onun protokolleri ile üstlenilen     sözverimlere/(taahhütlere) uyulmasının temini için, bundan böyle "Mahkeme"     olarak anılan bir Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kurulacaktır. Mahkeme     süreklilik esasına göre çalışacaktır.
    Madde 20 - Yargıçların sayısı
    Mahkeme, Yüksek Sözleşmeci Tarafların sayısına eşit sayıda yargıçtan     oluşacaktır.
    Madde 21 - Görev alma ölçütleri
    1. Yargıçlar, üstün ahlaki nitelikte ve, ya yüksek yargısal bir göreve     atanabilmek için aranan niteliklere sahip ya da yetkinliği tanınan     hukukçular olmalıdır.
    2. Yargıçlar Mahkemede kişisel sıfatlarıyla yer alacaklardır.
    3. Yargıçlar görevleri süresince, bağımsızlıklarıyla, tarafsızlıklarıyla ya     da sürekli bir görevin gerekleriyle bağdaşmayan herhangi bir faaliyetle     meşgul olamazlar; bu paragrafın uygulanmasından doğan bütün sorunlar Mahkeme     tarafından karara bağlanacaktır.
    Madde 22 - Yargıçların seçimi
    1. Yargıçlar, Yüksek Sözleşmeci Tarafça gösterilen üç adaylı bir listeden,     her bir Yüksek Sözleşmeci Taraf için, Parlamenterler Meclisi tarafından oy     çokluğu ile seçilecektir.
    2. Aynı usul, yeni Sözleşmeci Tarafların Sözleşmeye katılması halinde ve     herhangi bir nedenle boşalan Mahkeme üyeliklerini tamamlamak üzere     izlenecektir.
    Madde 23 - Görev süreleri
    1. Yargıçlar altı yıllık bir süre için seçileceklerdir. Bunlar yeniden     seçilebilirler. Bununla birlikte, ilk seçimde seçilen yargıçlardan yarısının     görev süresi, üç yılın bitiminde sona erecektir.
    2. İlk üç yıllık dönemin sonunda görev süreleri bitecek olan yargıçlar,     seçilmelerinin hemen ardından, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından     kura yoluyla saptanacaktır.
    3. Yargıçların yarasının görev süresinin her üç yılda bir mümkün olduğu     ölçüde yenilenmesini sağlamak için, Parlamenterler Meclisi, herhangi bir     müteakip seçime geçmeden önce, seçilecek olan bir ya da daha çok yargıcın     görev süresinin yahut sürelerinin, dokuz yıldan çok ve üç yıldan az olamamak     koşuluyla, altı yıldan başka bir süre olmasına karar verebilir.
    4. Birden çok üyenin görev süresi söz konusu olduğu ve Parlamenterler     Meclisi'nin yukarıdaki paragrafı uyguladığı durumlarda, görev sürelerinin     dağlımı, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından seçimden hemen sonra     yapılacak kura yoluyla gerçekleştirilecektir.
    5. Görev süresi sona ermemiş bir yargıcın yerini almak üzere seçilen bir     yargıç, yerine seçildiği yargıcın süresinin kalan kısmı için görev     alacaktır.
    6. Yargıçların görev süreleri, 70 yaşına ulaştıklarında sona erecektir.
    7. Yargıçlar, yerine yenileri geçene dek görevde kalacaklardır. Bununla     birlikte, yargıçlar, halihazırda incelemeleri altında olan vakaları ele     almayı sürdüreceklerdir.
    Madde 24- Görevden alma
    Hiçbir yargıç, gerekli koşulları taşımadığına diğer yargıçların üçte ikisi     tarafından karar verilmedikçe, görevinden alınamaz.
    Madde 25 - Kalem ve adli sekreterler
    Mahkemenin, faaliyetleri ve örgütlenmesi Mahkeme kuralları ile düzenlenecek     bir Kalemi olacaktır. Mahkemeye adli sekreterler tarafından yardımcı     olunacaktır.
    Madde 26- Mahkeme Genel Kurulu
    Mahkeme Genel Kurulu,
    (a) üç yıl için, Başkanını ve bir ya da iki Başkan Yardımcısını seçecektir;     bunlar yeniden seçilebilirler;
    (b) belirli bir süre için oluşturulan Daireler kuracaktır;
    (c) Mahkemenin Dairelerinin Başkanlarını seçecektir; bunlar yeniden     seçilebilir;
    (d) Mahkeme kurallarını kabul edecektir; ve
    (e) Katibi ve bir ya da daha çok Katip Yardımcılarını seçecektir.
    Madde 27 -Komiteler, Daireler ve Büyük Daire
    1. Mahkeme, önüne getirilen vakaları değerlendirirken, üç yargıçtan oluşan     komiteler, yedi yargıçtan oluşan Daireler ve on yedi yargıçtan oluşan Büyük     Daire halinde toplanacaktır. Mahkemenin Daireleri, belirli süreler için     komiteler kuracaktır.
    2. İlgili Taraf Devlet namına seçilen yargıç ya da, böyle birisi yoksa yahut     bu yargıç yer alamıyor ise, bu Devletin seçtiği bir kişi, Dairenin ve Büyük     Dairenin resen/(ex officio) bir üyesi olarak yargıç sıfatıyla yer alacaktır.   
    3. Büyük Daire, Mahkeme Başkanını, Başkan Yardımcılarını, Dairelerin     Başkanlarını ve Mahkeme kuralları uyarınca seçilen diğer yargıçları da     kapsayacaktır. Bir vaka Madde 43 çerçevesinde Büyük Daireye götürüldüğü     zaman, hükmü veren Daireden hiçbir yargıç, o Dairenin Başkanı ve ilgili     Taraf Devlet için yer almış olan yargıç hariç, Büyük Dairede yer alamaz.
    Madde 28 - Komiteler tarafından yapılan kabul edilemezlik açıklamaları
    Bir komite, daha ileri inceleme yapmaksızın böyle bir karar alınabildiği     yerde, Madde 34 çerçevesinde sunulmuş bir bireysel başvuruyu, oybirliğiyle,     kabul edilemez olarak açıklayabilir ya da vakalar listesinden çıkartabilir.
    Madde 29 -Daireler tarafından verilen kabul edilebilirlik ve davanın esası     hakkındaki kararlar
    1. Madde 28 çerçevesinde bir karar alınamadıysa, bir Daire, Madde 34     çerçevesinde sunulmuş olan bireysel başvuruların kabul edilebilirliği ve     esası üzerinde karar verecektir.
    2. Bir Daire, madde 33 çerçevesinde sunulmuş Devletlerarası başvuruların     kabul edilebilirliği ve esası üzerinde karar verecektir.
    3. Mahkeme, istisnai hallerde aksine karar almadıkça, kabul edilebilirlik     hakkındaki karar ayrı olarak verilecektir.
    Madde 30 - Yargılama yetkisinin Büyük Daireye bırakılması
    Bir Dairenin önünde görülmekte olan bir vaka Sözleşmenin ya da onun     Protokollerinin yorumlanmasına ilişkin ciddi bir sorun doğurduğu ya da     önünde bulunan bir sorunun çözümü Mahkeme tarafından daha önce verilen bir     hükümle uyuşmayacak bir sonuç yarattığı hallerde, Daire, vakanın     taraflarından herhangi biri itiraz etmedikçe, hükmünü vermeden önce herhangi     bir anda, yargılama yetkisini Büyük Daire lehine bırakabilir.
    Madde 31 - Büyük Dairenin yetkileri
    Büyük Daire,
    (a) Madde 33 ya da Madde 34 çerçevesinde sunulan başvuruları, bir Daire     yargılama yetkisini Madde 30 çerçevesinde bıraktığı zaman ya da bir vaka     Madde 43 çerçevesinde önüne getirildiği zaman, karara bağlayacaktır; ve
    (b) Madde 47 çerçevesinde sunulan tavsiye görüşü istemlerini     değerlendirecektir.
    Madde 32 - Mahkemenin yargılama yetkisi
    1. Mahkemenin yargılama yetkisi, Sözleşme ve onun Protokollerinin     yorumlanması ve uygulanmasına ilişkin olup Madde 33, Madde 34 ve Madde 47'de     öngörüldüğü biçimde kendisine gönderilen tüm meseleleri kapsayacaktır.
    2. Mahkemenin yargı yetkisinin olup olmadığına ilişkin uzlaşmazlık halinde,     Mahkeme bu hususta karar verecektir.
    Madde 33 - Devletlerarası davalar
    Herhangi bir Yüksek Sözleşmeci Taraf, Sözleşme ve onun Protokollerindeki     hükümlerin başka bir Yüksek Sözleşmeci Tarafça ihlal edildiğine ilişkin     herhangi bir savı Mahkeme önüne götürebilir.
    Madde 34- Bireysel Başvurular
    Mahkeme, Sözleşme ya da onun Protokollerinde düzenlenen hakların Yüksek     Sözleşmeci Taraflardan birisince ihlal edilmesinin mağduru olduğunu iddia     eden herhangi bir kişiden, hükümet-dışı örgütten ya da birey grubundan gelen     başvuruları kabul edebilir. Yüksek Sözleşmeci Taraflar, bu hakkın etkin     biçiminde kullanımını herhangi bir biçimde engellememeyi üstlenirler.
    Madde 35- Kabul edilebilirlik ölçütleri
    1. Mahkeme bir meseleyi sadece, uluslararası hukukun genelde tanınan     kuralları uyarınca, tüm iç hukuk yolları tüketildikten sonra, ve nihai     kararın alındığı tarihten itibaren altı ay içinde ele alabilir.
    2. Mahkeme, Madde 34 çerçevesinde sunulan herhangi bir bireysel başvuruyu     aşağıdaki hallerde ele almayacaktır:
    (a) İsimsiz olan; ya da
    (b) Mahkeme taraflarından evvelce incelenmiş ya da başkaca bir uluslararası     soruşturma ya da çözüme kavuşturma usulüne sunulmuş bulunan bir meseleyle     esası bakımından aynı olan ve ilintili yeni bilgi içermeyen.
    3. Mahkeme, Madde 34 çerçevesinde sunulan herhangi bir bireysel başvuru     hakkında, Sözleşme ve onun Protokollerindeki hükümler ile bağdaşmaz, açıkça     temelsiz ya da başvuru hakkının bir kötüye kullanımı olduğu     değerlendirmesini yaptığında, kabul edilemez olduğunu açıklayacaktır.
    4. Mahkeme, bu Madde çerçevesinde kabul edilemez olarak değerlendirdiği bir     başvuruyu reddedecektir. Mahkeme bunu, yargılama işlemlerinin/sürecinin     herhangi bir aşamasında yapabilir.
    Madde 36 - Üçüncü tarafın müdahalesi
    1. Bir Dairenin ya da Büyük Dairenin önündeki tüm vakalarda,     vatandaşlarından birisi bir başvurucu durumunda bulunan bir Yüksek     Sözleşmeci Taraf, yazılı yorumlarını sunma ve duruşmalarda yer alma hakkına     sahip olacaktır.
    2. Mahkeme Başkanı, adaletin uygun biçimde yerine getirilmesi yararı için,     yargılama sürecinde taraf olmayan bir Yüksek Sözleşmeci Tarafı ya da     başvurucu dışında ilgili herhangi bir kimseyi, yazılı yorumlarını sunmaya ve     duruşmalarda yer almaya davet edebilir.
    Madde 37- Başvuruları listeden çıkartma
    1. Mahkeme, bir başvuruyu, yargılama sürecinin herhangi bir aşamasında,     koşulların aşağıdaki sonuçlardan birine yol açması durumunda, vaka     listesinden çıkartmaya karar verebilir:
    (a) başvurucunun kendi başvurusunu izlemek niyetinde olmaması; ya da
    (b) meselenin çözüme bağlanmış olması; ya da
    (c) başvuruyu incelemeyi sürdürmenin daha fazla haklı kılınamadığını     gösteren, Mahkeme tarafından belirlenen herhangi başka bir nedenin     bulunması. Bununla birlikte, Sözleşmede ve onun Protokollerinde tanımlandığı     üzere insan haklarına saygı gösterilmesi için gerektiriyorsa, Mahkeme bir     başvuruyu incelemeyi sürdürecektir.
    2. Mahkeme, koşulların bu tür bir işlemi haklı kıldığını değerlendirirse,     bir başvurunun vakalar listesinde yeniden yer almasına karar verebilir.
    Madde 38- Vakanın incelenmesi ve dostça çözüm süreci
    1. Mahkeme, başvurunun kabul edilebilir olduğunu açıklarsa,
    (a) tarafların temsilcileriyle birlikte vakanın incelenmesini sürdürecektir,     ve gereksinim varsa, ilgili Devletlerin etkin biçimde yürütülmesi için     gerekli tüm olanaklarını sağlayacağı bir soruşturmayı üstlenecektir;
    (b) Sözleşme ve onun Protokollerinde tanımlandığı üzere insan haklarına     saygı gösterilmesi temelinde, meselenin bir dostça çözüme kavuşturulması     amacıyla, ilgili tarafların hizmetine kendisini amade kılacaktır.
    2. Paragraf 1.b çerçevesinde yürütülen yargılama işlemleri/süreci gizli     tutulacaktır.
    Madde 39- Dostça çözüme ulaşılması
    Bir dostça çözüm gerçekleştirilirse, Mahkeme, olguların ve ulaşılan sonucun     belirtildiği bir özetle sınırlandırılacak olan bir karar ile vakayı     listesinden çıkartacaktır.
    Madde 40- Duruşmaların aleniliği ve belgelere ulaşma
    1. Mahkeme, istisnai hallerde aksine karar vermedikçe, duruşmalar aleni     olacaktır.
    2. Mahkemenin Başkanı aksine karar vermedikçe, Kaleme depo edilen belgeler     kamu bakımından ulaşılabilir/edinilebilir olacaktır.
    Madde 41 - Hakkaniyete uygun tatmin
    Sözleşme ya da onun Protokollerinin bir ihlali bulunduğunu bulgularsa, ve     ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku ancak kısmi bir giderime     elveriyorsa, Mahkeme, gerekli olduğunda, zarar gören tarafın hakkaniyete     uygun biçimde tatmin edilmesini temin edecektir.
    Madde 42 - Dairelerin hükümleri
    Dairelerin hükümleri, Madde 44, paragraf 2 hükümleri uyarınca nihai/kesin     olacaktır.
    Madde 43- Büyük Daireye gönderme
    1. Dairenin hükmünü vermesi tarihinden itibaren üç ay içerisinde,     taraflardan herhangi birisi, istisnai durumlarda, vakanın Büyük Daireye     gönderilmesini isteyebilir.
    2. Vaka, Sözleşmenin ve onun Protokollerinin yorumlanmasını ya da     uygulanmasını etkileyen bir ciddi sorun, ya da genel önemi bulunan bir ciddi     mesele doğuruyorsa, Büyük Dairenin beş yargıçtan oluşan bir heyeti, bu     istemi kabul edecektir.
    3. Bu heyet söz konusu istemi kabil ederse, Büyük Daire bir hüküm vermek     yoluyla vakayı karara bağlayacaktır.
    Madde 44 - Kesin/Nihai hükümler
    1. Büyük Dairenin hükmü kesindir/nihaidir.
    2. Bir Dairenin hükmü aşağıdaki hallerde kesin/nihai olacaktır:
    (a) taraflar, vakanın Büyük Daireye gönderilmesi isteminde     bulunmayacaklarını açıkladıkları zaman; ya da
    (b) vakanın Büyük Daireye gönderilmesi isteminde bulunulmamış ise, hüküm     tarihinden üç ay sonra;
    (c) Büyük Dairenin heyeti Madde 43 çerçevesinde gönderilen istemi reddettiği     zaman.
    3.Kesin/nihai hüküm yayımlanacaktır.
    Madde 45- Hükümlerin ve kararların gerekçeli olması
    1. Başvuruların kabul edilebilir ya da kabul edilemez olduğunu açıklayan     kararların yanı sıra, verilen hükümler için de gerekçeler gösterilecektir.   
    2. Bir hüküm tamamen ya da kısmen, yargıçların oybirliğini yansıtmıyorsa,     herhangi bir yargıcın bir ayrık görüş verme hakkı olacaktır.
    Madde 46 - Hükümlerin bağlayıcılığı ve icrası
    1. Yüksek Sözleşmeci Taraflar, tarafı bulundukları herhangi bir vakada     Mahkemenin kesin/nihai hükmü ile bağlı olmayı üstlenirler.
    2. Mahkemenin kesin/nihai hükmü, bunun icrasını denetleyecek olan Bakanlar     Komitesi'ne iletilecektir.
    Madde 47- Tavsiye görüşleri
    1. Mahkeme, Bakanlar Komitesi'nin istemi üzerine, Sözleşmenin ve onun     Protokollerinin yorumlanmasına ilişkin hukuksal sorunlar hakkında tavsiye     görüşü verebilir.
    2. Bu tür görüşler, Sözleşme Bölüm I'de ve onun Protokollerinde tanımlanan     hakların ya da özgürlüklerin içeriği ya da kapsamına ilişkin herhangi bir     sorunu, yahut Sözleşme uyarınca açılmış/başlatılmış herhangi bir yargılama     işleminin sunucu olarak Mahkemenin ya da Bakanlar Komitesi'nin     değerlendirmek durumunda olduğu başka herhangi bir sorunu, ele     alamayacaktır.
    3. Bakanlar Komitesi'nin, Mahkemeden bir tavsiye görüşü isteminde bulunması     kararları, Komitede yer alma hakkına sahip temsilcilerin bir çoğunluk oyunu     gerektirecektir.
    Madde 48- Mahkemenin tavsiye görüşü verme yetkisi
    Mahkeme, Bakanlar Komitesi tarafından sunulan bir tavsiye görüşü isteminin,     Madde 47'de tanımlanan yetkisi içerisinde olup olmadığına karar verecektir.
    Madde 49- Tavsiye görüşlerinin gerekçeli olması
    1. Mahkemenin tavsiye görüşleri için gerekçeler gösterilecektir.
    2. Bir tavsiye görüşünün bütünü ya da bir bölümü yargıçların oybirliği ile     aldıkları görüşü yansıtmıyorsa, herhangi bir yargıcın bir ayrık görüş verme     hakkı olacaktır.
    3. Mahkemenin verdiği tavsiye görüşleri Bakanlar Komitesi'ne iletilecektir.
    Madde 50- Mahkemenin giderleri
    Mahkemenin giderleri, Avrupa Konseyi tarafından karşılanacaktır.
    Madde 51- Yargıçların ayrıcalık ve bağışıklıkları
    Yargıçlar, görevlerinin ifası sırasında, Avrupa Konseyi Statüsü Madde 40'ta     ve bu çerçevede yapılan anlaşmalarda belirtilen ayrıcalıklara ve     bağışıklıklara hak sahibi olacaklardır.
    BÖLÜM III
    ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
    Madde 52- Genel Sekreter tarafından yapılan soruşturmalar
    Herhangi bir Yüksek Sözleşmeci Taraf, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'nden     gelen bir istemi alması üzerine, kendi iç hukukunun bu Sözleşmenin herhangi     bir hükmüne nasıl bir etkin işlerlik sağladığına ilişkin olarak açıklama     getirecektir.
    Madde 53- Mevcut insan haklarının korunması
    Bu Sözleşmenin hiçbir hükmü, herhangi bir Yüksek Sözleşmeci Tarafın yasaları     ya da bu Devletin taraf olduğu herhangi bir başka anlaşma çerçevesinde     güvence altına alınmış olan insan haklarını ve temel özgürlükleri sınırlar     ya da aykırı düşülmesine/(sapmaya) yol açar şekilde yorumlanmayacaktır.
    Madde 54- Bakanlar Komitesi'nin yetkileri
    Bu Sözleşmenin hiçbir hükmü, Avrupa Konseyi Statüsü ile Bakanlar Komitesi'ne     tanınan yetkilere halel getirmeyecektir.
    Madde 55- Diğer uyuşmazlık çözüm yollarının dışlanması
    Yüksek Sözleşmeci Taraflar, özel anlaşma yapılması hali istisna, bu     Sözleşmenin yorumlanmasından ya da uygulanmasından doğan bir uzlaşmazlığı,     bu Sözleşmede öngörülenden başka bir çözüm usulüne dilekçe vermek yoluyla     sunmak amacıyla aralarında yürürlükte bulunan andlaşmalar, sözleşmeler ya da     bildirilerden yararlanmamak hususunda anlaşmışlardır.
    Madde 56- Yer bakımından uygulama
    1. Herhangi bir Devlet, Sözleşmeyi onaylama zamanında ya da bundan sonraki     herhangi bir zamanda Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne ulaştıracağı bir     bildirimle, bu Madde, paragraf 4'e tabi olarak, uluslararası ilişkilerinden     sorumlu bulunduğu ülkelerin hepsinin ya da bazılarının, bu Sözleşmenin     kapsamına gireceğini açıklayabilir.
    2. Sözleşme, bildirimde adı geçen ülke ya da ülkelerde, Avrupa Konseyi Genel     Sekreteri'nin bu bildirimi almasından sonraki otuzuncu günde yürürlüğe     girecektir.
    3. Bu Sözleşmenin hükümleri bu tür ülkelerde, yerel gerekler, her yönüyle     göz önünde tutularak uygulanacaktır.
    4. Bu Madde paragraf 1 uyarınca, bir beyanda bulunmuş olan herhangi bir     Devlet, bunun ardından herhangi bir zamanda, bu beyanın ilişkin bulunduğu     bir ya da daha çok ülke bakımından, Sözleşme Madde 34'te öngörüldüğü biçimde     Mahkemenin bireylerden, hükümet-dışı örgütlerden ya da birey gruplarından     gelecek başvuruları kabul etme yetkisini kabul ettiğini açıklayabilir.
    Madde 57- Çekinceler
    1. Herhangi bir Devlet, bu Sözleşmenin imzalanması ya da onaylama belgesinin     depo edilmesi zamanında, Sözleşmenin belirli bir hükmüne, o esnada ülkesinde     yürürlükte olan herhangi bir yasanın bu hükme uygun bulunmaması ölçüsünde,     bir çekince koyabilir. Bu Madde çerçevesinde genel nitelikli çekinceler     konmasına izin verilmeyecektir.
    2. Bu Madde çerçevesinde konulan herhangi bir çekince, ilgili yasanın bir     özet açıklamasını içerecektir.
    Madde 58-Fesih
    1. Bir Yüksek Sözleşmeci Taraf, bu Sözleşmeyi sadece, Sözleşmeye taraf     olduğu tarihten itibaren beş yıl sona erdikten sonra ve diğer Yüksek     Sözleşmeci Tarafları bilgilendirecek olan Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne     gönderilen bir bildirimde yar alan altı aylık ihbar süresinden sonra,     feshedebilir.
    2. Böyle bir feshin, ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın bu Sözleşme     çerçevesindeki yükümlülüklerinden sıyrılmasına bir etkisi, feshin yürürlüğe     girdiği tarihten önce ifa edilmiş olup Sözleşmeden doğan yükümlülüklerinin     bir ihlalini oluşturmaya elverebilecek herhangi bir tasarrufu bağlamında söz     konusu olmayacaktır.
    3. Avrupa Konseyi üyeliği sona eren herhangi bir Yüksek Sözleşmeci Tarafın,     aynı koşullar altında bu Sözleşmenin bir Tarafı olması hali de sona     erecektir.
    4. Madde 56 hükümleri çerçevesinde Sözleşmenin kapsayacağı bildirilen     herhangi bir ülke bakımından, bu Sözleşme yukarıdaki paragrafların hükümleri     uyarınca feshedilebilir.
    Madde 59- İmza ve onay
    1. Bu Sözleşme, Avrupa Konseyi üyelerinin imzasına açık olacaktır. Bu     Sözleşme onaylanacaktır. Onay belgeleri, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne     depo edilecektir.
    2. Bu Sözleşme, on onaylama belgesinin depo edilmesinden sonra yürürlüğe     girecektir.
    3. Bu Sözleşme, sonradan onaylayan bir imzacı Devlet bakımından, onaylama     belgesini depo ettiği tarihte yürürlüğe girecektir.
    4. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, Sözleşmenin yürürlüğe girişini, onaylayan     Yüksek Sözleşmeci Tarafların adlarını, ve etkisini daha sonra doğuracak olan     tüm onay belgelerinin depo edilmesi işlemlerini, Avrupa Konseyi'nin bütün     üyelerine bildirilecektir.
    Avrupa Konseyi'nin arşivlerinde depo edilmek, her iki metin de eşit olarak     geçerli olmak üzere, İngilizce ve Fransızca bir tek kopya halinde Kasım     1950'nin 4. gününde Roma'da düzenlenmiştir. Genel Sekreter, onaylı kopyaları     her bir imzacı Devlete iletecektir.
   
 
 
 
Her hakkı saklıdır. Bilgi için E-mail: bilgi@karasu.gov.tr
Karasu Kaymakamlığı İncilli Mahallesi Plaj Cad. No:39 Karasu -SAKARYA
Telefon :0 264 718 11 01 Faks: 0 264 718 12 10-0 264 718 11 03